Ftesa të kota – Dino Buzzati

Home » Kryesore » Ftesa të kota – Dino Buzzati

By elvana on July 24, 2016. No Comments

buxati

Una Fine del Mondo – Dino Buzzati, 1967

 

Do të doja që ti të vije tek unë një mbrëmje dimri dhe ashtu të përqafuar së bashku pas xhamave, duke kqyrur vetminë e udhëve të terrta e të ngrira, të kujtonim dimrat e përrallave, ku jetuam bashkë pa e ditur. Nëpër të njëjtat shtigje magjepse kaluam unë dhe ti, me hapa të ndrojtur, së bashku i ramë përmes pyjeve plot me ujqër, dhe vetë hijet na hapën rrugë nga myshku i varur i kullave, mes fluturimeve të korbave. Së bashku, pa e ditur, pamë prej andej, ndoshta, jetën misterioze që na priste. Po aty teptinë thellë nesh, për herë të parë, dëshira marroke e të ëmbla. “Të kujtohet?” do t’i themi njëri tjetrit, duke u shtrënguar ëmbëlsisht, në dhomën e ngrohtë, dhe ti do të më buzëqeshësh besimplotë, ndërsa jashtë do të lëshojnë një tingull të trishtueshëm llamarinat e valëvitura nga era. Por ti – tani po më bie ndër mend – nuk i di përrallat e lashta të mbretërve pa emër, të ciklopëve dhe të lulishteve të magjepsura. S’kalove kurrë, nxitimthi, nën pemët magjike që flasin me zë njerëzor, e as trokite kurrë në portën e kështjellës së braktisur, as ece natën drejt dritëzës tutje tuhu, as të mori gjumi nën yjet e Lindjes, e përkundur nga piroga e shenjtë. Pas xhamave, në mbrëmjen e dimrit, më të shumtën do të rrimë gojëkyçur, unë i përhumbur në përralla të vdekura, ti në tjetërsoj përkujdesjesh, të panjohura për mua. Unë do të pyes “Të kujtohet?”, po ty nuk do të kujtohet gjë.

Do të doja me ty të shëtisja, një ditë pranvere, me qiell ngjyrë gri dhe me ndonjë gjethe vjeturake të vjeshtës së shkuar tërhequr rrëshqanthi rrugëve nga era, në lagjet e periferisë; dhe të ishte e diel. Në rrugica të tilla përshndrisin shpesh mendime të trishtuara dhe madhështore; dhe në të tilla çaste vagëllon poezia, duke bashkuar zemrat e atyre që duhen. Lindin edhe shpresa që nuk mund të shprehen me fjalë, të frymëzuara nga horizontet e tejskajshme pas shtëpive, nga trenat ikacakë, nga retë e veriut. Do të shtrëngohemi thjesh për dore dhe do të ecim me hap të lehtë, duke thënë gjëra pa kuptim, marroke dhe të dashura. Derisa të ndizen fenerët dhe nga ngrehinat e squllta të mbijnë historitë tinxare të qytetit, aventurat, romanet e adhurueshme. Dhe atëhere ne do të heshtim gjithnjë të kapur për dore, sepse shpirtrat merren vesh pa fjalë. Po ti – tani që po nëpërmend – s’më the kurrë gjëra pa kuptim, marroke e të dashura. Ndaj s’mund t’i duash të djelat që them unë, dhe shpirti yt nuk di t’i flasë timit në heshtje, dhe nuk arrin ta nuhasësh në çastin e duhur magjepsjen e qytetit, as shpresat që zbresin nga veriu. Ty të pëlqejnë dritat, turma, burrat që të vështrojnë, rrugët ku kujton se mund të ndeshësh fatin. Ti je ndryshe nga unë dhe po të vije një ditë të tillë për të shëtitur, do të ankoheshe se u lodhe; vetëm kaq e asgjë më shumë.

Do të doja të shkoja me ty verës në një lëndinë të vetmuar, duke qeshur pa pushim për gjërat më të thjeshta, për të zbuluar të fshehtat e pyjeve, të udhëve të bardha, të do shtëpive të braktisura. Të ndaleshim mbi urën e drunjtë për të parë ujin që rrjedh, të dëgjonim në shtyllat e telefonit atë historinë e gjatë pafund që vjen nga një cep i botës dhe kushedi se ku bitiset. Të këpusnim lulet e lëndinës dhe aty, të shtrirë në bar, në mekjen e diellit, të sodisnim humbëtirat e qiellit dhe retë bardhoshe që kalojnë e majat e maleve. Ti do të thuash “Sa bukur!” E asgjë më shumë, sepse ne do të ndjeheshim të lumtur; me trupat tanë të pamoshë, me shpirtrat e freskuar, si të porsalindur.

Po ti – tani që po e mendoj mirë – druaj se ti do të shikosh përqark pa kuptuar asgjë dhe do të ndalosh e shqetësuar duke kqyrur çorapet, do të më kërkosh një cigare tjetër, duke pritur me padurim kthimin. Dhe nuk do të thuash “Sa bukur!”, po gjëra të zbërdhylta që mua nuk më hyjnë fare në sy. Sepse, për fat të keq, kështu je gatuar. Dhe nuk do të jemi të lumtur as për një çast të vetëm.

Do të doja gjithashtu – lërmë ta shpreh- do të doja të përshkoja më ty për krahu rrugët e mëdha të qytetit në një perëndim nëntori, kur qielli të jetë i pastër kristal. Kur fantazmat e jetës rendin mbi çatira dhe cikin njerëzit e zinj, në fund të gropës së udhëve të gëluara me shqetësim. Kur kujtime të moshës së bekuar dhe parandjenja të reja kalojnë mbi tokë, duke lënë pas vetes diçka si muzikë. Me krenarinë e qashtër të fëmijëve do të shikojmë fytyrat e të tjerëve, mijëra e mijërave, që si lumë na kalojnë pranë. Ne pa e kuptuar do të rrezatojmë dritë gëzimi dhe të tjerët, duan apo s’duan, do të na kundrojnë, jo nga zilia dhe keqdashja; po përkundrazi, duke buzëqeshur lehtas, me një ndjesi mirësie, falë mbrëmjes që shëron dobësitë e njeriut. Por ti – e di mirë – në vend që të shikosh qiellin e kristaltë dhe aeroplanët njëshkolonë të vrarë nga dielli i largët, do të kërkosh të ndalesh për të parë vitrinat, florinjtë, pasuritë, mëndafshet, e gjëra të këtilla pa vlerë. Dhe nuk do të kujtohesh për fantazmat, dhe as për parandjenjat që kalojnë, dhe as që do të ndjehesh si unë, e thirrur nga fati i hatashëm. As do ta dëgjoje atë farë muzike, dhe as do ta kuptoje përse njerëzit na shohin me sy të mirë. Ti do të mendoje veç për të nesërmen tënde të mjerë dhe më kot mbi kokën tënde statujat e arta majë ndërtesash do të ngrehin shpatat drejt rrezeve te fundit. Dhe unë do të jem vetëm. Është e kotë. Ndoshta të gjitha këto janë gjepura, dhe ti si më e mënçur, nuk do ta tjerrësh gjatë për jetën. Mund të kesh ti të drejtë dhe do të ishte budallallëk ta zgjasja. Po të paktën, vetëm një gjë të paktën, do të doja të të takoja. Të bëhet ç’të bëhet, ne do të jemi bashkë në një farë mënyre, dhe do ta gjejmë gëzimin. S’ka rëndësi a natën a ditën, verës a vjeshtës, në një vend të panjohur, në një shtëpi të zhveshur, a në një han të zgjyrët. Mjafton të të kem pranë. Unë nuk do të rri të dëgjoj- të jap fjalën- kërkëllitjet misterioze të çatisë, dhe as të shikoj retë, as do t’i vë veshin muzikës apo erës. Do të heq dorë nga këto gjëra pa vlerë, edhe pse unë i dashuroj. Do të kem durim edhe kur të mos e kuptosh atë që dua të të them, edhe kur të flasësh për gjëra të çuditshme për veshët e mi, apo kur të ankohesh për fustanet e vjetëruara dhe paratë. Nuk do të ndjehet e ashtëquajtura poezi, shpresat e përbashkëta, apo brengat aq mike të dashurisë. Po unë do të të kem pranë. Dhe do të arrijmë, ta shohësh, që të jemi mjaft të lumtur, me shumë thjeshtësi, burrë e grua vetëm, siç ndodh rëndom në të katër anët e botës.

Po ti –  tani që po e mendoj – je tepër larg, qindra e qindra kilometra të vështira për t’u kapërcyer. Ti je brenda një jetë të huaj për mua, të tjerë burra të rrinë pranë, të cilëve patjetër që u buzëqesh, si më buzëqeshje mua kohë e kohë më parë. Dhe mjaftoi shumë pak për të më harruar. Ndoshta as që të kujtohet më emri im. Unë kam dalë tashmë nga jeta jote, ashtu i ngatërruar me hije pambarim. E megjithatë mendoj veç për ty dhe më pëlqen të t’i them këto fjalë.

 Përktheu: Mimoza HYSA

Leave a Reply