Lundron e regjur dashuria – Josif Brodskij

 

ROMANCË  KRISHTLINDJEJE

                            Evgjeni Rejnit, me dashuri.

 

Lundron në mall e pashpjegueshme

ndërmjet qerpiç – brengëmadhit

ani’ e natës e pashueshme

nga kopshti i Aleksandrit,

në trëndafil të verdhë vret,

çnjerëzor natës një fanar,

mbi kry’ të dashurish të vet,

mbi kalimtarë.

 

Lundron në mall i pashpjegueshëm

një kor i pirë bletësh, xurxull.

Në pikë të natës pikëllueshëm

i huaji shkrep foto turbull,

edhe largohet në Ordink

taksia plot me të sëmurë,

vdektarë e vila n’përqafim

qëndrojnë qafuar.

 

Lundron në mall i pashpjegueshëm

këngëtar’ i trishtë qytetit humbur,

rri në stola gjys-ndriçueshëm

fshesar’ i trishtë fytyrërrumbull.

Dhe nxiton rrugës pa u dukur

ashik’ i vjetër dhe i nurshëm.

Karvani me dasmorë të bukur

lundron në mall i pashpjegueshëm.

 

Lundron në terr që lumit tej

notari fatit i dërrmuar,

përsjellin fjalë do hebrej

në shkallë të verdha, të trishtuar,

dhe prej dashnisë gjer te mërzia

prag Vitit t’Ri, së dielës pranë,

lundron e regjur dashuria,

lundron në brengë të saj pa anë.

 

Lundron në sy e ftohta natë,

dëborën për vagonësh shfryn,

erë e ngrirë, erë e thatë

duart me të kuqe ngjyen,

dhe pikon zjarrthesh mbrëmësorë,

dhe ëmbëlsi hallvaja çon,

një byrek nate kërshëndellor

mbi ne flatron.

 

Viti yt i Ri në zi dhe blu -

një valë mes detit qytetar

lundron në mall krejt kuturu,

si t’niste jeta për së parë,

sikur lavdi e dritë do ketë,

bukë boll e ditë e mbarë,

sikur djathtas tundet kjo jetë,

krejt majtas shkarë.

 

       21 dhjetor 1961

 

 

POTHUAJ ELEGJI

 

Në ditë të ra përjetuar kam qëmoti

Shiun e ftohtë nën kolonadën e Berxhit.

Dhe ma thosh mendja se kjo është dhuratë Zoti.

Gjasë ka të mos kem gabuar. Se kam qenë de,

Dhe unë dikur i lumtur. Gjëlloja peng

tek engjëjt. Ngjaja me vurkollakët.

Një perrie i ngreha rreng,

si Jakovi, nësa zbriste shkallët

e sheshit para fasadës.

Se ku firasi ajo ashtu,

përgjithmonë. U fsheh. Megjithatë,

kundroj dritares dhe, si shkruaj “ku”,

as pikëpyetje nuk vë.

Para meje – kopshti. Shtator tani gjithkah.

Një bubullimë e largët veshët t’i shtupos.

Në gjethnajën e dendur dardhët e mëdha, -

varen si aletet e mashkullit përposh.

Dhe veç rrebeshi ka kohë që më fle kresë,

si në kuzhinën e farefisit të largët – neqez,

veshi im lë t’i kalojë kjo kohë:

muzikën jo ende, zhurmën jo se jo.

 

Vjeshtë, 1968

 

 

*  *  *

 

Zoti nuk banon qosheve në fshat

siç mendojnë hokatarët, po gjithkund.

Ai çatitë dhe enët shenjtëron sa mund

dhe drejt i gjysmon dyert për kanatë.

Në fshat është mes bollëkut. Në vorbë

të shtunave zjen groshë dhe në zjarr,

brafllon befas ndër flakë të fortë

dhe syrin ma shkel si dëshmitar.

Ai gardhe ngre, dhe vajzën për grua

ia ep rojës së pyllit. Për gallatë

gjahtarit të patave në gëzhua

ia qet plumbin huq e të ngadaltë.

 

Mund pra, t’i vëresh mundësi të tilla

vjeshtës fërshëllimat kur buisin,

dhe vetëm kjo, ndër shumë mrekullira, -

e kapshme është në fshat për ateistin.

 

1964

 

   LETRA MIKUT ROMAK

 

    (Nga Marciali)

 

____________

 

Tashmë fryn dhe dallgët ngrihen me tallaze.

Dhe gjithçka ndryshon këtu në prag të vjeshtës.

Ky ndrrim ngjyrash, more Postum, është mbase

nga gjithë veshjet e mikeshës më se prekës.

 

Të zbavit femra gjer në një farë caku -

për brryle e gjunjë mandej të grin bezdia.

Ah, ç’gëzim jashtë kurmi: aty së paku

nuk të prek as përqafimi, as tradhtia..

 

____________

 

Po t’i nis me postë, Postum, këto libra.

Ç’kemi andej? Të shtrojnë butë? Fle beterr?

Ç’bën Cezari? Me se merret? Me intriga?

Sigurisht, me intriga, grykësi dhe sherr.

 

Ku unë prehem veç kandili kopshtit ndrin.

Pa mikesha, shërbëtorë, pa të njohur.

Mes të dobëtish dhe të fortësh sall pipëtin

paqësorja zhuzhimë kandrrash e përsosur.

 

____________

 

Këtu prehet një tregtar prej Azie.

Ish i zoti, punëmadh, s’ta zinte syu.

I ra shpejt: ethet. Për punë tregtie

lundroi, dhe jo të vdiste rrezikziu.

 

Bri tij – kuarci t’ashpër – një legjionar.

Perandorisë ndër beteja nam i dha.

Shkoi plak. Vrarë mund ta kishin mija herë!

As në këto gjëra, mor Postum, rregull s’ka.

 

____________

 

Troç ta themi, Postum vëlla, pulën zog s’ma ke.

Por po pate trutë e pulës t’gjet qameti.

Po t’më binte n’perandori të kisha lê,

larg do rroja, visesh shurdhe, buzë deti.

 

Larg më mirë nga çdo Çezar e çdo tufan.

Pa nguti e frikë që të bën sahanlëpirës.

Gjithë regjentët thua se hajdutër janë?

Po më mirë besa hajdutë, se gjakpirës.

 

_____________

 

Këtë rrebesh me ty po e kaloj, heterë,

jam dakord, po le t’i biem ujdisë:

t’i marrësh sestercë kurmit që të ka mbështjellë

njësoj është si t’i heqësh furgjat çatisë.

 

Më thua se pikoj? Po pellgun ku ma ke?

Nuk prishem që të lë pellgje asisoje.

Ja do gjesh për vete ndonjë burrë dhe le

të ta fusë pikën ai përnën shtroje.

 

________________

 

Eh, e hëngrëm përgjysmë torbën tashmë.

Siç më tha para taverne një skllav plak:

“Tek hedhim sytë pas: rrënoja dhe asgjë”.

Mendim tepër barbar, porse jepi hak.

 

Qeshë në male. Për një tufë lulesh blu.

Kërkoj një vazo të madhe, në ujë t’i fut…

Ç’bëhet në Libi, more Postum, apo ku?

A thua gjer më sot ende atje ka luftë?

 

___________

 

Motra e regjentit, Postum, të ka rënë në vesh?

E hajthme, po me shalë të kolme-llokum.

Me të bile ti fjete… S’ka pak u bë priftneshë.

Priftneshë dhe flet me Zotin, mor Postum.

 

 

Duku për një çap bukë, një gotë venë.

Të na sjellësh habere prej andej nga vjen.

Kopshtit për nën qiell do shtrojmë të flemë, -

emra yjësish plot do të të them.

 

___________

 

Yt mik që desh, Postum, mbledhje, shumëzime,

tash shpejti borxh të vjetër zbritjeve u ka.

Poshtë nënkresës mblidhi ndoca pak kursime.

Sa për varrim dalin, s’janë kushedi sa.

 

Shalo pelën tënde korb të zezë dhe bjer

te heterat n’shpi, ku ndan qyteti cakun.

Jepua pra, hakun për çka m’deshën njëherë

që po për atë shkak, të vajtojnë hakun.

 

______________

 

Blerim’ i dafinës në ngjethje ka shkuar.

Frëngjia e pluhurt, dera hapur rri.

Një shtrat i braktisur, tryez’ e shkretuar.

Pëlhura nën diell mesdite u ngi.

 

Ndanë gjirit buçitës, pishat – gardh i vrarë.

Zgrip shkëmbit nën erë një jaht po pisket.

Plini Plak po rri stolave të tharë.

Mbi krip qiparisash një çoçërr rrëshqet.

 

1972

 

 

ODISEA TELEMAKUT

 

Telemaku im,

lufta e Trojës

mbaroi. Kush e fitoi – nuk më kujtohet.

Më ngjan se grekët: Aq të vdekur

flakur jashtë shtëpive, vetëm grekët bëjnë

të tilla gjëma. Po rruga e kthimit

si shumë e gjatë më duket,

a thua se Poseidoni, ndërsa ne humbnim

kohën atje, zgjeronte hapësirën këtej.

Nuk e di ku gjendem e ç’më pret

përpara. Njëfarë ishulli i pistë,

shkurre, ngrehina, bulurima derrash,

një kopsht i harlisur, një biçim mbretëreshe,

barishte e gurë… Telemak i shtrenjtë,

gjithë ishujt ngjajnë me njëri-tjetrin,

kur udhëton kaq gjatë, dhe trutë

të bëhen dhallë duke numëruar dallgët,

syri, lëbyrur horizontesh, qan,

dhe mishi i kalbur ujërash ta topit dëgjimin.

Nuk më kujtohet qysh mbaroi lufta,

as sa vjeç ke mbushur, nuk më bie në hatër.

 

Rritu, Telemaku im, burrnohu.

Veç hyjtë e dinë në piqemi sërish.

Ti tashmë nuk je më ajo foshnje,

të cilën njëheri e mbroja nga demat.

Të mos qe Pallamedi[1], do jetonim bashkë,

por, mbase kish të drejtë: pa mua

ty s’të kanoset kompleksi i Edipit,

dhe ëndrrat do t’i kesh virgjine, Telemak.

 

1972

 

 

 

 

NË KRAHINËN E LIQEJVE

Asokohe në vendin e dentistëve,

bijat e të cilëve marrin pas porosisë

veshje nga Londra, pincat e të cilëve

ngrenë lart Dhëmbin e Pjekurisë

në flamujt e askujt, fshehur gojës së vet

rrënojave më t’pastra se Parthenoni[2], unë -

kolonë e pestë, vëzhgues, spiun

i një civilizimi të kalbur – në jetë

profesor oratorie – gjalloja

në kolegjin ndanë liqenit të Presnjës

ku nga buzëqumështit e atjeshëm

qeshë thirrur vidat t’u shtrëngoja.

 

Asokohe gjithçka pata shkruar

çonte pashmangësisht në retiçencë.

Bija pa u zhveshur, i dërrmuar

në çarçafë. Dhe nëse ndër netë

tavanit lypja yllin të më shfaqej,

ai, nën ligjësitë e djegies në natyrë -

rridhte mbi nënkresë nëpër faqe

më shpejt se t’kisha gjetur një dëshirë.

 

1972

 

 

*  *  *

 

Veç hiri e di ç’do të thotë të digjesh plojë.

Por, para tek shoh si miop, e them prapë:

jo gjithçka e merr era, se dhe fshesa sado t’i shkojë

oborrit, prore diçka s’do të kapë.

Ne, si duqe cigaresh pështyrë e shkelur në hije

qoshesh, nën stola, ku rrezja furet ndër mure,

do zhgërryhemi përqafe me llucë e lloj-lloj ndyrësie,

tek ditët numërojmë në humus, llum e shtresa kulture.

gojëhapur si buf arkeologu lopatkën do ngulë e do vjellë;

por zbulimi i tij do trandë botën mes dritash,

si pasion i groposur tokës përthellë,

si variant i kundërt piramidash.

“Kërma!” – me dorë në bark do shfryjë ai,

po prej nesh do jetë larg sa dhe toka prej shpesëve,

sepse kërmat janë liri prej qelizave, liri

prej së tërës: apoteoza të pjesëve.

 

 

1986

 

 

*   *   *

 

Ajo vesh çorapet, saora çatis vjeshta;

Një shi i dendur kërpi bie përreth:

Sa ç’luajnë menç prej lisë asfaltet e sheshta –

Aq fundi është i gjatë dhe taka e mprehtë.

Veç dy kolonave të strukura u vjen zor

Të zbardhin. Portiku cullak u mvesh.

Me ty në mungesë një verë Zoti u bor,

Një verë pa ty, ngado që ta kthesh.

Në gjegjet fëshfërimë – jehu i ikjes ësht’ tashmë

I luftëtarëve falmur-rënë, pa rëndësi se nga.

Tastet që presin bemolin, duket nga kyçet, teksa

Kërcasin kërcet – vetveten s’njohin më.

Nga frëngjia ajri i detit u shemb si suva –

Andej nga s’pipëtiu absolutisht asgjë.

 

17 shtator 1993

 

 

*   *   *

 

Në kafaz u mbylla në vend të bishës së tërbuar,

ngula shortin dhe grahmën me gozhdë në barakë,

luajta kumar, buzë detit kam jetuar

dhe drekuar kam s’di me ç’dreqin me frak.

Hemisferën nga maja e akullnajës e pashë,

tre herë u fundosa, dy herë rashë i shkalluar.

Vendin që më ushqeu ika dhe e lashë.

Një qytet bëhen ata që më kanë harruar.

Brodha stepave me klithma hunësh në mendje,

duke besuar se do të kthehen në modë prapë.

Mbolla thekër, katramà shtrova lëmenjve

dhe nuk kam pirë vetëm ujë të thatë.

Me retinën e eskortës së korbave ndoqa ëndrrat e natës,

hëngra bukë mërgimi, kothere s’lashë prapa.

Tejzat i lashë gjithë tingujt të nxirrnin, përveç piskamës;

kalova në pëshpërimë. Të dyzetat i kapa.

Ç’të them tjetër për jetën? Që m’u duk tepër e gjatë.

S’kam tjetër, pos brengës, me kë hallet të qaj.

Por derisa gojën s’ma kanë mbyllur me baltë,

veçse mirënjohja do të kumbojë prej saj.

 

1980


[1] (Palamedes). Biri i Navpilit, njërit prej heronjve që pjesmorën në luftën e Trojës. Odiseu e akuzoi atë për tradhti, pasi kishte fshehur më parë në çadrën e tij një letër, të shkruar kinse nga Priami. Grekët e vranë Pallamedin me gurë. Pallamedi mbahej si shpikësi i disa gërmave të alfabetit grek, peshores, masës dhe lojërave me kocka dhe shpata. (Shën. Përkth.)

[2] Emri i lashtë i Athinës. Më vonë, këtë emër mori tempulli kryesor i saj.

Përktheu nga rusishtja: Agron Tufa

Be Sociable, Share!

Leave a Reply